16 دي 1396 12:43:16
نگرشی بر نقش حقوق مالکیت فکری در حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری

کوشش انسان در دوران های مختلف تاریخی در جهت خلق ایده ها و روش های جدید، منجر به پیدایش تمدن های گوناگون بشری شده است. در همین راستا، حقوق مالکیت فکری به مسائل مختلف آفرینش های فکری و هنری انسان می پردازد و در دو بخش کلی مالکیت ادبی و هنری و مالکیت صنعتی همواره در صدد قاعده مند نمودن این قسم از حقوق بوده است. آثاری که در گذشته توسط مؤلفان پدید می آمد، در وهله اول با انگیزه هایی همانند خدمت فرهنگی و در چهارچوب قلمرو محدودی انتشار می یافت.

 

نگرشی بر نقش حقوق مالکیت فکری در حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری
مریم السادات قادری
کارشناس حقوق مالکیت فکری( وزارت دادگستری)

کوشش انسان در دوران های مختلف تاریخی در جهت خلق ایده ها و روش های جدید، منجر به پیدایش تمدن های گوناگون بشری شده است. در همین راستا، حقوق مالکیت فکری به مسائل مختلف آفرینش های فکری و هنری انسان می پردازد و در دو بخش کلی مالکیت ادبی و هنری و مالکیت صنعتی همواره در صدد قاعده مند نمودن این قسم از حقوق بوده است. آثاری که در گذشته توسط مؤلفان پدید می آمد، در وهله اول با انگیزه هایی همانند خدمت فرهنگی و در چهارچوب قلمرو محدودی انتشار می یافت. لیکن با گذشت زمان و ورود انسان به عصر نوین ارتباطات و فناوری و همچنین پیشرفت هایی نظیر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و به علاوه نیاز انسان به فعالیت در این حوزه، آنچه امروزه شاهد آن هستیم، سهولت بهره برداری از آثار مؤلفان بدون اجازه از ایشان می باشد. به همین دلیل، توجه جهانی به سمت حقوق مالکیت فکری، نحوه حمایت از آن و البته آثار اقتصادی آن معطوف شده است. زیرا به روشنی می توان دریافت که امروزه حقوق پدیدآورندگان آثار در معرض نقض و آسیب های گسترده و جدی قرار گرفته است. بنابراین ضروری است که کشورها با وضع قوانین و مقررات مناسب و اعمال ضمانت اجراهای قوی در این حوزه از نقض حقوق این گروه از اشخاص جلوگیری به عمل آورند.
پیشینه تلاش انسان در پیاده سازی ایده های ذهنی، نوآوری و خلاقیت در دانش موجود در جهت یافتن پاسخی برای حل مشکلات است. تخیل، توسعه هنر و علم را به پیش می برد. عبارت«مالکیت فکری»اشاره به ایده ها، اختراعات، فناوری، آثار هنری، موسیقی، ادبیات دارد که غیرملموس هستند. لیکن وقتی به محصولی با شکل مادی در می آیند، دارای ارزش اقتصادی می شوند. بنابراین می توان گفت که مالکیت فکری، کاربرد تجاری از ایده ها برای حل چالش های هنری و فنی می باشد. زیرا محصول، فی نفسه فقط یک محصول نمی باشد بلکه ایده خاصی که پشت آن نهفته است و طرز بیان آن نیز دارای اهمیت می باشد. عبارت«مالکیت»برای توصیف این ارزش بکار می رود، زیرا به اختراعات و آثاری که اشخاص در ارتباط با آن ادعای مالکیت می کنند، اشاره می نماید. مالکیت دارای اهمیت است زیرا آن گونه که تجربه نشان می دهد که دستیابی اقتصادی بالقوه، انگیزه قوی نوآوری را فراهم می سازد. حق مؤلف برای خلاقیت انسان امری ضروری است، زیرا به پدیدآورندگان انگیزه لازم را از طریق شناسایی و پاداش های اقتصادی مناسب می دهد. به موجب این نظام حقوقی، این اطمینان برای پدیدآورندگان بوجود می آید که آثارشان بدون هراس از کپی غیر مجاز و سرقت، منتشر شود و در مقابل نیز کمک شایانی به دسترسی و توسعه متمتع شدن از فرهنگ، دانش و سرگرمی در جهان می نماید.
حقوق مالکیت ادبی و هنری نیز به عنوان یکی از شاخه های حقوق مالکیت فکری، از اصول و قواعدی پیروی می نماید. از جمله اصول حاکم بر این قسم از حقوق، حمایت، بدون در نظر گرفتن نوع و شکل ارائه آن می باشد. بدین معنا که مؤلف، به محض ایجاد اثر فکری با آن ارتباط یافته و در حقیقت شخصیت وی با آن گره می خورد. آثار ادبی و هنری، صرف نظر از نوع(اعم از ادبی، موسیقایی، هنری، سینمایی و...)، شکل ارائه(اعم از کتبی، شفاهی و...)و تنها به شرط اصالت، مورد حمایت قانونگذار می باشند. منظور از اصیل بودن اثر، خلق آن توسط خود شخص پدیدآورنده می باشد و شخصیت وی در آن اثر متبلور می شود.
آن چه در دنیای امروز ضرورت دارد، استفاده دولت ها از نظام مالکیت فکری در جهت پیشبرد کشورشان به سمت توسعه اقتصادی است. لازم به ذکر است که مالکیت فکری از تلاش های خلاقانه اندیشه های انسان حاصل می شود و در جهت تشویق فعالیت های مبدعانه و نوآوری تلاش می نماید. بنابراین، حمایت کافی و مؤثر از مالکیت فکری بوسیله ایجاد انحصار قانونی برای مؤلفان و تولیدکنندگان کالاها و خدمات و همچنین استفاده و تقویت این انحصار در حدود قانونی، انگیزه لازم را در جهت بروز خلاقیت فراهم می نماید و مصرف کنندگان نیز در فضای بازاری مناسبی از مبادله کالاها و خدمات مبتنی بر مالکیت فکری بهره مند می گردند. در حقیقت، حقوق مالکیت فکری به منظور حمایت از کالاها و خدمات ناشی از تلاش های خلاقانه مؤلفان و تولیدکنندگان این گونه آثار ایجاد شده است و آن چه کشورها با وضع نظام مالکیت فکری و حمایت از آن در صدد دستیابی به آن هستند، ایجاد رفاه اقتصادی و اجتماعی برای جامعه می باشد.

نسخه قابل چاپ


Powered by Tetis PORTAL